کمپرسور سردخانه (Cold Storage Compressor)

کمپرسور به‌عنوان قلب سیستم تبرید سردخانه وظیفه دارد مبرد را از اواپراتور مکش کرده، آن را متراکم کند و به کندانسور بفرستد. انتخاب کمپرسور مناسب سردخانه بسیار مهم است زیرا مستقیماً روی راندمان انرژی، دمای نگهداری و عمر تجهیزات تأثیر دارد.

انواع کمپرسور سردخانه بر اساس برند سازنده

کمپرسور سردخانه توسط برندهای مختلفی در دنیا تولید می‌شود. هر برند، تکنولوژی خاص خود را در طراحی کمپرسورهای پیستونی، اسکرو، اسکرال و دو مرحله‌ای دارد. انتخاب برند مناسب بسته به ظرفیت سردخانه، نوع مبرد، راندمان انرژی و خدمات پس از فروش صورت می‌گیرد.

 برندهای معتبر کمپرسور سردخانه

1. Bitzer (بیتزر – آلمان)

• یکی از محبوب‌ترین و پرکاربردترین برندهای سردخانه در ایران و جهان

• تولیدکننده انواع کمپرسور: پیستونی، اسکرو، دو مرحله‌ای، اسکرال

• ویژگی‌ها: راندمان بالا، طول عمر زیاد، قطعات یدکی در دسترس

• مبردهای سازگار: R22، R404A، R507A، R407F، R448A، R449A، CO₂، آمونیاک

2. Copeland (کوپلند – آمریکا / Emerson)

• تولیدکننده کمپرسورهای پیستونی، اسکرال و نیمه‌هرمتیک

• سری‌های معروف: Copeland Scroll و Copeland Discus

• پرکاربرد در سردخانه‌های کوچک تا متوسط

• راندمان بالا و مناسب برای دماهای MT و LT

3. Dorin (دورین – ایتالیا)

• تخصص در کمپرسورهای پیستونی نیمه‌هرمتیک

• پرکاربرد در سردخانه‌های صنعتی و فروشگاهی

• سازگار با مبردهای سنتی و جدید HFC / HFO / CO₂

• کیفیت بالا و قیمت رقابتی نسبت به بیتزر

4. Frascold (فراسکولد – ایتالیا)

• تولیدکننده کمپرسورهای پیستونی، اسکرو و CO₂

• محبوب در سردخانه‌های متوسط و صنعتی

• ویژگی‌ها: راندمان بالا، صدای کم، طول عمر زیاد

5. Bock (بوک – آلمان)

• تولیدکننده کمپرسورهای پیستونی نیمه‌هرمتیک

• کیفیت بالا و مناسب برای سردخانه‌های صنعتی

• سازگار با مبردهای جدید دوستدار محیط زیست

6. Hanbell (هانبل – تایوان)

• تخصص در کمپرسورهای اسکرو

• مناسب برای سردخانه‌های بزرگ صنعتی و چیلرها

• قیمت پایین‌تر از بیتزر ولی با راندمان بالا

7. Sabroe (سابرو – دانمارک / JCI)

• برند معتبر در کمپرسورهای صنعتی آمونیاکی (R717)

• بیشتر در سردخانه‌های بزرگ و صنایع پتروشیمی کاربرد دارد

• طراحی مقاوم و بسیار قدرتمند

8. Mycom (مای‌کوم – ژاپن)

• تولیدکننده کمپرسورهای اسکرو و پیستونی صنعتی

• تخصص در سیستم‌های آمونیاکی و CO₂

• مورد استفاده در پروژه‌های عظیم سردخانه‌ای و پتروشیمی

9. RefComp (رف‌کمپ – ایتالیا)

• تولیدکننده کمپرسورهای اسکرو و پیستونی

• مناسب برای سردخانه‌ها و سیستم‌های تهویه صنعتی

• قیمت مناسب‌تر از بیتزر و کوپلند

لیست قیمت کمپرسور سردخانه

بازار ایران (تومان)

در بازار داخلی، قیمت کمپرسورهای بیتزر به صورت تقریبی به شرح زیر است:

• کمپرسورهای اسکرو برای سردخانه‌ صنعتی:

  • ظرفیت 50 تن: حدود ۱۰۶ میلیون تومان

  • 60 تن: حدود ۱۱۴ میلیون تومان

  • 70 تن: حدود ۱۲۶ میلیون تومان

  • تا ظرفیت‌های بالا مثل 300 تن قیمت به بیش از ۳۸۹ میلیون تومان نیز می‌رسد

خلاصه و مقایسه سریع

بازار	محدوده قیمت تقریبی
بین‌المللی (Alibaba)	۲,۲۸۰ تا ۲۵,۸۰۰ دلار
بین‌المللی (مبردها)	۳,۳۲۵ تا ۳,۸۰۰ دلار
مدل 6GE-34	شروع از ۳,۵۰۰ دلار
ایران (اسکرو 50 تن)	حدود ۱۰۶ میلیون تومان
ایران (اسکرو تا 300 تن)	تا تقریباً ۳۸۹ میلیون تومان

 مبردهای مورد استفاده در کمپرسور سردخانه

• R404A، R507A، R407F → رایج‌ترین برای سردخانه‌های دمای پایین

• R134a، R407C → مناسب برای دمای متوسط

• R448A، R449A → مبردهای نسل جدید، جایگزین R404A

• CO₂ (R744) → برای پروژه‌های مدرن و دوستدار محیط زیست

• آمونیاک (R717) → پرکاربرد در سردخانه‌های صنعتی بزرگ به دلیل راندمان بالا

 معیارهای انتخاب کمپرسور سردخانه

• ظرفیت برودتی مورد نیاز (بر حسب کیلووات یا تن تبرید)

• دمای نگهداری محصول (بالای صفر، زیر صفر یا انجماد سریع)

• نوع کاربرد (مواد غذایی، گوشت، لبنیات، دارویی، شیمیایی)

• نوع مبرد مورد استفاده

• هزینه خرید و بهره‌برداری (راندمان انرژی و طول عمر)

• دسترسی به خدمات پس از فروش و قطعات یدکی

 برندهای معتبر کمپرسور سردخانه

• Bitzer (بیتزر آلمان) – محبوب‌ترین در ایران و جهان

• Copeland (کوپلند آمریکا) – پرکاربرد در سردخانه‌های متوسط

• Dorin (دورین ایتالیا) – تخصصی در کمپرسورهای پیستونی

• Frascold، Bock، Hanbell – برندهای معتبر اروپایی و آسیایی

تفاوت کمپرسور سردخانه با دیگر کمپرسورها

کمپرسور سردخانه به دلیل ماهیت کاری خود (کارکرد در دماهای زیر صفر و شرایط سخت) دارای ویژگی‌های خاصی است که آن را از سایر کمپرسورهای تبریدی و تهویه مطبوع متمایز می‌کند. در ادامه تفاوت‌های اصلی را بررسی می‌کنیم:

 ۱. محدوده دمایی کاری

• کمپرسور سردخانه:

  • طراحی شده برای دمای پایین (LT) و متوسط (MT)، معمولاً تا °C⁻۴۰ و حتی پایین‌تر (در تونل‌های انجماد و شوک فریز).

• دیگر کمپرسورها (مثلاً تهویه مطبوع):

  • عمدتاً برای دمای بالا (HT) یا کاربری‌های دمای متوسط طراحی شده‌اند (مثلاً چیلرها و کولرهای گازی).

 ۲. قدرت و طراحی مکانیکی

• کمپرسور سردخانه:

  • اجزای مکانیکی تقویت‌شده (پیستون، سوپاپ‌ها، یاتاقان‌ها) برای تحمل فشار و بار کاری بالا.

  • مجهز به سیستم خنک‌کاری روغن و اینترکولر در مدل‌های دو مرحله‌ای.

• دیگر کمپرسورها:

  • طراحی سبک‌تر برای بارهای کمتر.

  • عموماً فاقد اینترکولر و تجهیزات اضافی خنک‌کاری.

 ۳. نوع مبرد مصرفی

• کمپرسور سردخانه:

  • سازگار با مبردهای دمای پایین مثل R404A، R507A، R407F، R448A، R449A و در پروژه‌های صنعتی با آمونیاک (R717) یا CO₂ (R744).

• کمپرسورهای تهویه مطبوع و چیلر:

  • بیشتر با مبردهایی مانند R134a، R410A، R407C کار می‌کنند که برای دماهای بالاتر طراحی شده‌اند.

 ۴. ظرفیت برودتی

• کمپرسور سردخانه:

  • ظرفیت‌های متنوع از چند کیلووات (برای سردخانه‌های کوچک) تا چند صد کیلووات یا مگاوات (سردخانه‌های صنعتی بزرگ).

• دیگر کمپرسورها:

  • بیشتر برای بارهای سرمایشی متوسط و بالا در ساختمان‌ها و صنایع سبک.

 ۵. راندمان انرژی (COP)

• کمپرسور سردخانه:

  • راندمان در دماهای پایین نسبت به تهویه مطبوع کمتر است، اما با طراحی‌های دو مرحله‌ای و استفاده از مبردهای جدید راندمان بهینه می‌شود.

• کمپرسورهای تهویه مطبوع:

  • راندمان بالاتر در دماهای معمولی (مثلاً ۷ تا ۱۵ درجه سانتی‌گراد اواپراتور).

 ۶. کاربردها

• کمپرسور سردخانه:

  • نگهداری و انجماد مواد غذایی، تونل انجماد سریع، صنایع دارویی و شیمیایی.

• دیگر کمپرسورها:

  • چیلرها، کولرهای گازی، پمپ‌های حرارتی و سیستم‌های تهویه مطبوع.

روغن کمپرسور سردخانه (Refrigeration Compressor Oil)

روغن در کمپرسور سردخانه نقش بسیار مهمی دارد و علاوه بر روانکاری قطعات متحرک، وظایف دیگری مانند خنک‌کاری، آب‌بندی، جلوگیری از سایش و کاهش صدا را بر عهده دارد. انتخاب روغن مناسب برای کمپرسور سردخانه به عوامل مختلفی مانند نوع کمپرسور، مبرد مورد استفاده، شرایط کاری و دمای سیستم بستگی دارد.

 وظایف اصلی روغن کمپرسور سردخانه

• روانکاری: کاهش اصطکاک بین پیستون، میل‌لنگ و یاتاقان‌ها.

• خنک‌کاری: جذب و انتقال حرارت از قطعات داخلی کمپرسور.

• آب‌بندی: جلوگیری از نشت مبرد در فاصله پیستون و سیلندر.

• محافظت در برابر خوردگی: جلوگیری از زنگ‌زدگی قطعات داخلی.

• کاهش لرزش و صدا: بهبود عملکرد مکانیکی کمپرسور.

  روغن‌های پیشنهادی برای کمپرسور سردخانه بیتزر

• BSE32: روغن POE مخصوص مبردهای R404A، R507A، R407F.

• BSE55 و BSE170: برای ظرفیت‌های بالاتر و دماهای خاص.

• B320SH: روغن سنتتیک مخصوص کمپرسورهای اسکرو بیتزر.

• روغن معدنی (Mineral Oil): فقط برای R22 (مدل‌های قدیمی).

 نکات مهم در انتخاب و استفاده از روغن کمپرسور سردخانه

• همیشه روغن سازگار با مبرد انتخاب کنید (طبق دستورالعمل سازنده مثل بیتزر).

• هنگام سرویس، از اختلاط روغن‌های مختلف اجتناب کنید.

• سطح روغن را به‌طور منظم در سایت‌گلاس اویل سپراتور بررسی کنید.

• روغن POE به شدت رطوبت‌گیر است → ظرف روغن را فقط هنگام استفاده باز کنید.

• تعویض روغن طبق برنامه نگهداری (معمولاً هر ۶ ماه یا ۲۰۰۰ ساعت کارکرد).

شایع‌ترین دلایل خرابی کمپرسور سردخانه

کمپرسور سردخانه قلب سیستم تبرید است و خرابی آن باعث توقف کل چرخه سرمایش می‌شود. بیشتر خرابی‌ها به دلیل سرویس نامناسب، استفاده از مبرد یا روغن ناسازگار و شرایط کاری غیر استاندارد اتفاق می‌افتد. در ادامه دلایل اصلی را بررسی می‌کنیم:

 ۱. مشکلات مربوط به روغن‌کاری

• کمبود روغن یا سطح پایین روغن → باعث سایش یاتاقان‌ها و پیستون‌ها.

• استفاده از روغن ناسازگار با مبرد → کاهش روانکاری و خرابی سریع.

• برگشت نکردن روغن از مدار به کمپرسور (مشکل طراحی یا نصب اویل سپراتور).

• آلودگی روغن با رطوبت یا اسید حاصل از تجزیه مبرد.

 ۲. برگشت مایع (Liquid Floodback)

• ورود مایع مبرد به سیلندرها هنگام مکش.

• باعث شکستن سوپاپ‌ها، خم شدن شاتون یا آسیب پیستون.

• دلایل: شارژ بیش از حد مبرد، خرابی شیر انبساط، عدم نصب اکومولاتور.

 ۳. مشکلات الکتریکی

• اتصالات شل یا معیوب → ایجاد جرقه یا داغ شدن سیم‌پیچ.

• نوسانات ولتاژ برق → سوختن موتور کمپرسور.

• اضافه‌بار (Overload) → به دلیل فشار بیش از حد سیستم یا خرابی فن کندانسور.

 ۴. فشار و دمای غیر استاندارد

• بالا رفتن فشار کندانسور به دلیل گرفتگی یا کثیفی کندانسور.

• کاهش بیش از حد فشار مکش در اثر انسداد فیلتر درایر یا نشتی گاز.

• دمای تخلیه بالا که باعث سوختن روغن و آسیب به سوپاپ‌ها می‌شود.

 ۵. نشتی مبرد

• نشتی در اتصالات یا لوله‌ها باعث کمبود مبرد و کارکرد کمپرسور بدون خنک‌کاری کافی می‌شود.

• نتیجه: افزایش دمای کمپرسور، کاهش راندمان و در نهایت سوختن سیم‌پیچ.

 ۶. آلودگی و ورود ذرات به کمپرسور

• ذرات فلزی یا رسوبات می‌توانند وارد کمپرسور شوند.

• باعث گیر کردن سوپاپ‌ها و آسیب جدی به یاتاقان و پیستون.

 ۷. نگهداری نامناسب

• عدم تعویض به موقع روغن و فیلترها.

• بی‌توجهی به سرویس دوره‌ای (کنترل فشار، دما، سطح روغن، جریان برق).

• عدم ثبت و مانیتورینگ Logbook کمپرسور برای پیش‌بینی مشکلات.

شایع‌ترین دلایل خرابی کمپرسور سردخانه شامل:

• کمبود یا آلودگی روغن

• برگشت مایع مبرد به سیلندرها

• نوسانات و مشکلات الکتریکی

• فشار و دمای غیر استاندارد

• نشتی مبرد و خنک‌کاری ناکافی

• عدم نگهداری و سرویس به‌موقع

لوازم یدکی و قطعات کمپرسور سردخانه

کمپرسور سردخانه مانند هر دستگاه صنعتی دیگر برای حفظ عملکرد و افزایش طول عمر نیازمند سرویس، تعمیرات و تعویض قطعات یدکی است. استفاده از قطعات اورجینال اهمیت زیادی دارد، زیرا قطعات غیراصل می‌توانند باعث کاهش راندمان، خرابی زودهنگام و حتی سوختن کمپرسور شوند.

1. قطعات مکانیکی

• پیستون و رینگ پیستون – وظیفه تراکم مبرد

• میل‌لنگ (Crankshaft) – انتقال حرکت دورانی موتور به پیستون

• شاتون (Connecting Rod) – رابط بین میل‌لنگ و پیستون

• یاتاقان‌ها (Bearings) – کاهش اصطکاک و سایش قطعات متحرک

• سوپاپ‌های مکش و دهش (Suction & Discharge Valves) – کنترل ورود و خروج مبرد

• سیلندر و سرسیلندر – محفظه تراکم مبرد

2. قطعات سیستم روغن‌کاری

• اویل پمپ (Oil Pump) – گردش روغن در کمپرسور

• فیلتر روغن (Oil Filter) – حذف ناخالصی‌های روغن

• سایت‌گلاس روغن (Oil Sight Glass) – نمایش سطح روغن کمپرسور

• اویل سپراتور (Oil Separator) – جدا کردن روغن از گاز مبرد و بازگشت به کمپرسور

3. قطعات الکتریکی و حفاظتی

• سیم‌پیچ موتور (Stator & Rotor) – ایجاد نیروی محرک

• رله حرارتی (Overload Relay) – حفاظت موتور در برابر جریان زیاد

• سنسور دما (PTC / Thermistor) – جلوگیری از داغ شدن موتور

• کلیدهای حفاظتی فشار (LP & HP Switch) – محافظت در برابر فشار غیرمجاز

4. قطعات جانبی و مصرفی

• واشرها و اورینگ‌ها (Gaskets & O-rings) – جلوگیری از نشتی مبرد و روغن

• فیلتر درایر (Filter Drier) – جذب رطوبت و ذرات از مبرد

• سایت‌گلاس مبرد – مشاهده جریان و وضعیت مبرد

• هیتر کارتر (Crankcase Heater) – جلوگیری از برگشت مبرد مایع به روغن هنگام خاموشی

 نکات مهم در استفاده از قطعات یدکی

• همیشه قطعات اورجینال برند سازنده (مثلاً Bitzer، Copeland، Dorin، Frascold) استفاده کنید.

• قبل از نصب قطعه جدید، سیستم مبرد و روغن را بررسی و تمیزکاری کنید.

• قطعات برقی و کنترلی باید توسط تکنسین متخصص نصب شوند.

• ثبت دوره‌ای سرویس‌ها و تعویض قطعات در دفترچه نگهداری (Logbook) ضروری است.

شرایط گارانتی کمپرسور سردخانه

• مدت زمان گارانتی:
  عموماً بین ۱۲ تا ۲۴ ماه از تاریخ خرید یا نصب (بسته به برند و نمایندگی).

• موارد تحت پوشش:

  • خرابی قطعات اصلی (موتور، سیم‌پیچ، یاتاقان‌ها، پیستون‌ها، سوپاپ‌ها، اویل پمپ).

  • ایرادات ناشی از تولید یا متریال معیوب.

  • خدمات تست و عیب‌یابی در دوره گارانتی.

• موارد خارج از گارانتی:

  • استفاده از مبرد یا روغن ناسازگار.

  • نصب یا راه‌اندازی غیر اصولی.

  • کارکرد در فشار یا دمای غیرمجاز.

  • آسیب ناشی از نوسان برق، ضربه، آتش‌سوزی یا عوامل محیطی.

  • تعمیر یا دستکاری توسط افراد غیرمجاز.

 ضمانت اصالت کالا

• خرید تنها از نمایندگی‌ها و واردکنندگان رسمی.

• بررسی پلاک کمپرسور و شماره سریال در دیتابیس برند (مثلاً Bitzer Software).

• وجود گواهی اصالت (Certificate of Origin) و برگه گارانتی معتبر.

• داشتن لیبل و هولوگرام امنیتی روی کارتن و کمپرسور.

 خدمات پس از فروش کمپرسور سردخانه

• تأمین قطعات یدکی اصلی (پیستون، سوپاپ، اویل پمپ، یاتاقان، روتور و غیره).

• سرویس و تعمیرات تخصصی توسط تکنسین‌های آموزش‌دیده.

• پشتیبانی فنی و مشاوره انتخاب کمپرسور متناسب با پروژه.

• امکان عقد قرارداد سرویس و نگهداری دوره‌ای برای کاهش خرابی‌ها.

• آموزش اپراتور و تیم فنی برای کار با دستگاه.